مرور نظام‌مند ویژگی‌های برنامه درسی تربیت شهروند دیجیتال

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری برنامه‌ریزی درسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران.

2 دانشیار گروه تکنولوژی آموزشی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، بیرجند، ایران.

3 دانشیار گروه مطالعات برنامه درسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، بیرجند، ایران

چکیده

پیشینه و اهداف: امروزه با پیشرفت فزایندة فناوری اطلاعات و ارتباطات و فرصت‌ها و تهدیدهای ناشی از آن، توجه به برنامه درسی تربیت شهروند دیجیتال از سوی نظام آموزش‌وپرورش ضرورت پیدا کرده است. در این راستا، هدف از پژوهش حاضر استخراج عناصر برنامه درسی تربیت شهروند دیجیتال است. روش‌ها‌: رویکرد پژوهش کیفی و روش آن، مرور نظام‌مند بر اساس مدل رایت و همکاران (2007) است. جامعه پژوهش، متشکل از 1213 مقاله پیرامون عناصر برنامه درسی تربیت شهروند دیجیتال است که بین سال‌های 2013 تا 2022 میلادی در مجلات علمی معتبر به چاپ رسیده است. با درنظرگرفتن معیارهای شمول و عدم شمول و با روش نمونه‌گیری هدفمند 33 مقاله به‌عنوان نمونه جهت تحلیل انتخاب شدند. داده‌های پژوهش از تحلیل کیفی اسناد موردپژوهش گردآوری شدند. یافته‌ها: باتوجه‌به یافته‌های حاصل از پژوهش‌های مرتبط با هدف مقاله، ابتدا کلیه مؤلفه‌ها از طریق فرایند کدگذاری باز استخراج و سپس کدها با هم ترکیب شده و کدهای محوری استخراج شدند. بر اساس تجزیه‌وتحلیل داده‌ها، عناصر برنامه درسی تربیت شهروند دیجیتال در قالب اهداف (اهداف شناختی، اهداف عاطفی و اهداف مهارتی)، محتوا (الگوی سازمان‌دهی و مفاهیم)، راهبردهای یاددهی یادگیری (روش‌های ارائه و روش‌های تدریس)، نیروی انسانی (نقش معلم و نقش دانش‌آموز) و ارزشیابی استخراج شد. نتیجه‌گیری: یافته‌های این پژوهش می‌تواند تصویری روشن از عناصر برنامه درسی تربیت شهروند دیجیتال و ویژگی‌های آن ارائه کرده و راهنمایی برای برنامه‌ریزان جهت تدوین برنامه درسی شهروند دیجیتال برای دانش‌آموزان باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Systematic review of digital citizen education curriculum features

نویسندگان [English]

  • Hamid Reza Athari Neya 1
  • Mohammad Ali Rostami Nezhad 2
  • Mohsen Ayati 3
1 Ph.D. Student of Curriculum Planning, University of Birjand, Birjand, Iran.
2 Department of Educational Technology, University of Birjand, Birjand, Iran
3 Associate Professor, Department of Curriculum Studies, University of Birjand, Birjand, Birjand, Iran.
چکیده [English]

Background and Objectives: Today, with the increasing progress of information and communication technology and the opportunities and threats arising from it, it has become necessary to pay attention to the curriculum of digital citizen training from the education system. In this regard, the aim of the current research is to extract the elements of the digital citizen education curriculum. Methods: The research approach is qualitative and its method is a systematic review based on the model of Wright et al. (2007). The research community consists of 1213 articles about the curriculum elements of digital citizen education, which were published in reputable scientific journals between 2013 and 2022. Considering the inclusion and exclusion criteria and using the purposeful sampling method, 33 articles were selected as a sample for detailed analysis based on the research objectives. Findings: According to the findings of the research related to the purpose of the article, first all the components were extracted through the process of open coding, and then the codes were combined and the core codes were extracted. The research data were collected from the qualitative analysis of the research documents. Based on data analysis, elements of the digital citizen education curriculum (cognitive goals, emotional goals, and skill goals), content (organization pattern, concepts), learning teaching strategies (presentation methods, teaching methods), human resources (role teacher, student's role) and evaluation were extracted. Conclusion: The findings of this study can provide a clear picture of the elements of the digital citizenship education curriculum and its characteristics and can be a guide for planners to develop a digital citizenship curriculum for students.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Information and Communication Technology
  • curriculum
  • digital citizen

مراجع

احمدی، پروین. (1396). طراحی و سازمان‌دهی محتوای برنامه درسی. تهران: آییژ.
پورشافعی، هادی. (1398). راهبردها، روش‌ها و اصول تدریس. بیرجند: دانشگاه بیرجند.
حسینی، سید مهدی، فتحی واجارگاه، کوروش، حقانی، محمود، عارفی، محبوبه، و رضایی زاده، مرتضی. (1400). جایگاه تربیت شهروند مجازی در برنامه‌های درسی رسمی دوره ابتدایی نظام آموزشی ایران. مجله علوم تربیتی، 28(1)، 229-252.
رادمهر، علی. (1400). واکاوی چالش‌ها و فرصت‌های آموزش شهروند الکترونیک در دوره ابتدایی (یک مطالعه پدیدارشناسانه). مجله فناوری و دانش‌پژوهی در تعلیم‌وتربیت، 1(1)، 45-54.
رازقی‌پور، هاشمی، رنجبر، مختار، و قلتاش، عباس. (1400)، ارائه الگوی مطلوب تربیت شهروند الکترونیک باتوجه‌به مبانی فلسفی تربیت شهروندی. سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، 5(3)، 152- 166.
زندوانیان نایینی، احمد. (1390). فلسفه آموزش بزرگ‌سالان. یزد: دانشگاه یزد.
سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی. (1401). آمار و اطلاعات بخش ICT، بازیابی شده از https://opendata.cra.ir/Dashboard/96954f32-1b4c-4cb2-a18b-e8c986288bb6?e=false&vo=viewonly
شهابی، سارا، حاتمی، جواد، طلایی، ابراهیم، و سجادی، سید مهدی. (1401). تحلیل مفهومی شهروندی دیجیتال و نقش برنامه درسی در تربیت شهروند دیجیتالی. پژوهش در برنامه‌ریزی درسی، 19(74)، 1-22.
فتوحی نیا، مریم، پوشنه، کامبیز، و خسروی بابادی، علی‌اکبر. (1400). رتبه‌بندی عوامل تعیین‌کننده ضرورت تربیت شهروند الکترونیک در برنامه درسی دوره متوسطه اول. فصلنامه فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات در علوم تربیتی، 11(3)، 131-151.
گرایی‌گراوند، یزدان، آسماندره، حمید، و گرایی‌گراوند، پیمان. (1401). واکاوی چالش‌ها و موانع آموزش و تربیت شهروند دیجیتال در نظام آموزشی (یک مطالعه کیفی). مجله پیشرفت‌های نوین در علوم رفتاری، ۷(۵۵)، 237-246.
محمدجانی، ابراهیم، زارعی ‌زوارکی، اسماعیل، و مفیدی، ‌فرخنده. (1392). بررسی جایگاه شهروند الکترونیک در کتاب کار و فن‌آوری پایه ششم ابتدایی. مجله فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات در علوم تربیتی، 11(3)، 71-88.‎
 
Ahmadi, P. (2017). Design and organization of curriculum content. Ayizh. (In Persian)
Akdag, H. (2021). Examination of social science teachers' opinions on digital citizenship. Online Submission.
Aldosari, F. F., Aldaihan, M. A., & Alhassan, R. A. (2020). Availability of ISTE digital citizenship standards among middle and high school students and its relation to internet self-efficacy. Journal of Education and Learning, 9(5), 59-74. https://doi.org/10.5539/jel.v9n5p59
Başarmak, U., Yakar, H., Güneş, E., & Kuş, Z. (2019). Analysis of digital citizenship subject contents of secondary education curricula. Turkish Online Journal of Qualitative Inquiry, 10(1), 26-51.
Bickham, D. S., Moukalled, S., Inyart, H. K., & Zlokower, R. (2021). Evaluating a middle-school digital citizenship curriculum (Screenshots): Quasi-experimental study. JMIR Mental Health, 8(9), e26197. https://doi.org/10.2196/26197
Buchholz, B. A., DeHart, J., & Moorman, G. (2020). Digital citizenship during a global pandemic: Moving beyond digital literacy. Journal of Adolescent & Adult Literacy, 64(1), 11-17. https://doi.org/10.1002/jaal.1066
Capuno, R., Suson, R., Suladay, D., Arnaiz, V., Villarin, I., & Jungoy, E. (2022). Digital citizenship in education and its implication. World Journal on Educational Technology: Current Issues, 14(2), 426-437. https://doi.org/10.18844/wjet.v14i2.6952
Cassells, L., & Dlamini, N. N. (2019). Educating digital citizens through curricular incorporation: A South African solution to information poverty. International Journal of Information and Communication Technology Education, 15(3), 11-29. https://doi.org/10.4018/IJICTE.2019070102
Choi, M. (2016). A concept analysis of digital citizenship for democratic citizenship education in the internet age. Theory & Research in Social Education, 44(4), 565-607. https://doi.org/10.1080/00933104.2016.1210549
Davis, A. (2020). Digital citizenship in Ontario education: A concept analysis. Education, 26(1), 46-62.
Fotouhi Nia, M., Pushneh, K., & Khosravi Babadi, A. A. (2021). Ranking the determining factors of the necessity of electronic citizenship education in the first secondary school curriculum. Quarterly Journal of Information and Communication Technology in Educational Sciences, 11(3), 131-151. (In Persian)
Gerayi Garavand, Y., Asmandreh, H., & Gerayi Garavand, P. (2022). Analyzing the challenges and obstacles of digital citizenship education in the educational system (A qualitative study). Journal of New Advances in Behavioral Sciences, 7(55), 237-246. (In Persian)
Ghosn-Chelala, M. (2019). Exploring sustainable learning and practice of digital citizenship: Education and place-based challenges. Education, Citizenship and Social Justice, 14(1), 40-56. https://doi.org/10.1177/1746197918802240
Gleason, B., & Von Gillern, S. (2018). Digital citizenship with social media: Participatory practices of teaching and learning in secondary education. Journal of Educational Technology & Society, 21(1), 200-212.
Hava, K., & Gelibolu, M. F. (2018). The impact of digital citizenship instruction through flipped classroom model on various variables. Contemporary Educational Technology, 9(4), 390-404. https://doi.org/10.30935/cet.471013
Hawamdeh, M., Altınay, Z., Altınay, F., Arnavut, A., Ozansoy, K., & Adamu, I. (2022). Comparative analysis of students and faculty level of awareness and knowledge of digital citizenship practices in a distance learning environment: Case study. Education and Information Technologies, 27(5), 6037-6068. https://doi.org/10.1007/s10639-021-10860-1
Heath, M. K. (2018). What kind of (digital) citizen? A between-studies analysis of research and teaching for democracy. The International Journal of Information and Learning Technology, 35(5), 342-356. https://doi.org/10.1108/IJILT-06-2018-0067
Hosseini, S. M., Fathi Vajargah, K., Haghani, M., Arefi, M., & Rezaei Zadeh, M. (2021). The position of virtual citizenship education in formal curriculum programs of Iran's primary education system. Journal of Educational Sciences, 28(1), 229-252. (In Persian)
Hui, B., & Campbell, R. (2018). Discrepancy between learning and practicing digital citizenship. Journal of Academic Ethics, 16(2), 117-131. https://doi.org/10.1007/s10805-017-9299-5
Imer, G., & Kaya, M. (2020). Literature review on digital citizenship in Turkey. International Education Studies, 13(8), 6-15. https://doi.org/10.5539/ies.v13n8p6
Jæger, B. (2021). Digital citizenship - A review of the academic literature. DMS - Der Moderne Staat, 14(1), 5-6. https://doi.org/10.3224/dms.v14i1.01
James, C., Weinstein, E., & Mendoza, K. (2019). Teaching digital citizens in today's world: Research and insights behind the Common Sense K-12 Digital Citizenship Curriculum. Common Sense Media.
Kenner, S., & Lange, D. (2019). Digital citizenship education: Challenge and opportunity. Scuola Democratica, 10(4), 47-55. https://doi.org/10.12828/96780
Livingstone, S., & Brake, D. R. (2010). On the rapid rise of social networking sites: New findings and policy implications. Children & Society, 24(1), 75-83. https://doi.org/10.1111/j.1099-0860.2009.00243.x
Lozano-Díaz, A., & Fernández-Prados, J. S. (2020). Educating digital citizens: An opportunity to critical and activist perspective of sustainable development goals. Sustainability, 12(18), 7260. https://doi.org/10.3390/su12187260
Lucey, T. A., & Lin, M. (2020). Ghosts in the machine: Understanding digital citizenship as the struggle of students' souls with classroom technology. International Journal of Children's Spirituality, 25(2), 91-108. https://doi.org/10.1080/1364436X.2020.1763961
Mahadir, N. B., Baharudin, N. H., & Ibrahim, N. N. (2021). Digital citizenship skills among undergraduate students in Malaysia: A preliminary study. International Journal of Evaluation and Research in Education, 10(3), 835-844. https://doi.org/10.11591/ijere.v10i3.21385
Manzuoli, C. H., Sánchez, A. V., & Bedoya, E. D. (2019). Digital citizenship: A theoretical review of the concept and trends. Turkish Online Journal of Educational Technology, 18(2), 10-18.
Martin, F., Gezer, T., & Wang, C. (2019). Educators' perceptions of student digital citizenship practices. Computers in the Schools, 36(4), 238-254. https://doi.org/10.1080/07380569.2019.1674621
Martin, F., Gezer, T., Wang, W. C., Petty, T., & Wang, C. (2022). Examining K-12 educator experiences from digital citizenship professional development. Journal of Research on Technology in Education, 54(1), 143-160. https://doi.org/10.1080/15391523.2020.1815611
Martin, F., Hunt, B., Wang, C., & Brooks, E. (2020). Middle school student perception of technology use and digital citizenship practices. Computers in the Schools, 37(3), 196-215. https://doi.org/10.1080/07380569.2020.1795500
McGillivray, D., McPherson, G., Jones, J., & McCandlish, A. (2016). Young people, digital media making and critical digital citizenship. Leisure Studies, 35(6), 724-738. https://doi.org/10.1080/02614367.2015.1062041
Mohammadjani, E., Zarei Zavaraki, E., & Mofidi, F. (2013). Investigating the position of electronic citizenship in the sixth grade work and technology textbook. Journal of Information and Communication Technology in Educational Sciences, 11(3), 71-88. (In Persian)
Öztürk, G. (2021). Digital citizenship and its teaching: A literature review. Journal of Educational Technology and Online Learning, 4(1), 31-45. https://doi.org/10.31681/jetol.857904
Pourshafi, H. (2019). Teaching strategies, methods and principles. Birjand University. (In Persian)
Prasetiyo, W. H., Naidu, N. B. M., Tan, B. P., & Sumardjoko, B. (2021). Digital citizenship trend in educational sphere: A systematic review. International Journal of Evaluation and Research in Education, 10(4), 1192-1201. https://doi.org/10.11591/ijere.v10i4.21467
Radmehr, A. (2021). Analyzing the challenges and opportunities of electronic citizenship education in primary school (A phenomenological study). Journal of Technology and Research in Education, 1(1), 45-54. (In Persian)
Razghi Pour Hashemi, R., Ranjbar, M., & Gholtash, A. (2021). Presenting an optimal model of electronic citizenship education considering the philosophical foundations of citizenship education. Islamic Lifestyle Centered on Health, 5(3), 152-166. (In Persian)
Regulatory Organization for Radio Communications. (2022). ICT sector statistics and information. Retrieved from https://opendata.cra.ir/Dashboard/96954f32-1b4c-4cb2-a18b-e8c986288bb6?e=false&vo=viewonly (In Persian)
Ribble, M. (2008). Passport to digital citizenship. Learning & Leading with Technology, 36(4), 14-17.
Ribble, M. S., Bailey, G. D., & Ross, T. W. (2004). Digital citizenship: Addressing appropriate technology behavior. Learning & Leading with Technology, 32(1), 6-11.
Saxby, S. (2015). The 2014 CLSR-LSPI Lisbon seminar on 'the digital citizen'. Computer Law & Security Review, 31(2), 163-180. https://doi.org/10.1016/j.clsr.2015.01.001
Shahabi, S., Hatami, J., Talai, E., & Sajjadi, S. M. (2022). Conceptual analysis of digital citizenship and the role of curriculum in digital citizenship education. Research in Curriculum Planning, 19(74), 1-22. (In Persian)
Snyder, S. E. (2016). Teachers' perceptions of digital citizenship development in middle school students using social media and global collaborative projects [Doctoral dissertation, Walden University]. Walden Dissertations and Doctoral Studies.
Tadlaoui-Brahmi, A., Çuko, K., & Alvarez, L. (2022). Digital citizenship in primary education: A systematic literature review describing how it is implemented. Social Sciences & Humanities Open, 6(1), 100348. https://doi.org/10.1016/j.ssaho.2022.100348
Tapingkae, P., Panjaburee, P., Hwang, G. J., & Srisawasdi, N. (2020). Effects of a formative assessment-based contextual gaming approach on students' digital citizenship behaviours, learning motivations, and perceptions. Computers & Education, 159, 103998. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2020.103998
Walters, M. G., Gee, D., & Mohammed, S. (2019). A literature review: Digital citizenship and the elementary educator. International Journal of Technology in Education, 2(1), 1-21.
Wright, R. W., Brand, R. A., Dunn, W., & Spindler, K. P. (2007). How to write a systematic review. Clinical Orthopaedics and Related Research, 455, 23-29. https://doi.org/10.1097/BLO.0b013e31802c9098
Xu, S., Yang, H. H., MacLeod, J., & Zhu, S. (2019). Social media competence and digital citizenship among college students. Convergence, 25(4), 735-752. https://doi.org/10.1177/1354856517751390
Zandvanian Naeini, A. (2011). Philosophy of adult education. Yazd University. (In Persian)
Zawacki-Richter, O., Kerres, M., Bedenlier, S., Bond, M., & Buntins, K. (2020). Systematic reviews in educational research: Methodology, perspectives and application. Springer Nature. https://doi.org/10.1007/978-3-658-27602-7
نظریه و عمل در تربیت معلمان
دوره 10، شماره 18
مهر 1403
صفحه 1-19

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار