ارزشیابی اقدام پژوهی معلمان مبتنی بر الگوی پروواس (مورد: خراسان رضوی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد تحقیقات آموزشی، گروه مبانی تعلیم و تربیت، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

2 استاد، گروه مطالعات برنامه درسی و آموزش، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

3 استاد، گروه مطالعات برنامه درسی و آموزش، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

چکیده

پیشینه و اهداف: اقدام‌پژوهی و برنامه معلم پژوهنده، موضوعی موردتوجه در نظام‏های آموزش‌وپرورش جهان است که در ایران به طور محدودتری به آن پرداخته شده است. این پژوهش با هدف ارزیابی برنامه کشوری معلم پژوهنده انجام شد. روش‌ها‌: روش این مطالعه ارزشیابی بر اساس الگوی پروواس بود که در چهار مرحله از پنج مرحله الگو، به بررسی عملکرد واقعی با معیارهای برنامه و در قالب مقایسه وضع موجود با مطلوب پرداخت. مراحل موردبررسی شامل طراحی، استقرار، فرایند و برون‏داد برنامه بود. وضعیت مطلوب از طریق معیارهای مصرّح در اسناد فرادست نظام آموزش‌وپرورش، سیاست‌ها و راهبردهای آموزشی در کشورهای پیشرو، و مرور مقاله‌ها و کتاب‌های مرتبط استخراج شد و وضعیت موجود، از طریق استفاده از پرسش‌نامه، مصاحبه با ذی‏نفعان، کارگزاران و ارزیابان برنامه تعیین شد. یافته‌ها: در کلیت مطالعه، در فرایندهای هریک از چهار مرحله، همسویی‏ها و ناهمسویی‏هایی میان وضعیت موجود و مطلوب مشاهده شد. نتیجه‌گیری: در معیارهایی چون دسترسی به منابع علمی، گواهی و تقدیر، ارزشیابی سالانه، حمایت مدیران، و پوشش معلمان تحت برنامه؛ میان دو وضع موجود و مطلوب برنامه همسانی وجود دارد و در مؤلفه‌های تخصیص فضای مناسب پژوهشی، هماهنگی درون‌سازمانی، و انتخاب محتوای مناسب؛ ناهمسویی وجود دارد. تغییر در برنامه آموزشی دانشگاه فرهنگیان، تقویت برنامه‌های اجرایی برای حمایت حداکثری از معلمان پژوهنده، تهیه امکانات آموزشی لازم، تغییر محتوا و فرایند ارزشیابی کلاسی و نظارت بر عملکرد مدیران از جمله پیشنهادهای این مطالعه بود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Evaluation of Teachers' Action Research Based on the Provus Model: A Case Study of Razavi Khorasan Province

نویسندگان [English]

  • Maryam MoghadamPour 1
  • Behrooz Mahram 2
  • Morteza Karami 3
1 M.A. in educational research, graduated of Ferdowsi university of Mashhad, Mashhad, Iran.
2 Professor, department of curriculum studies & instruction, Faculty of education and psychology, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
3 . Professor, department of curriculum studies & instruction, Faculty of education and psychology, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.
چکیده [English]

Background and Objectives: Action research and the Teacher-Researcher Program are significant initiatives in global educational systems, yet they have received comparatively limited attention in Iran. This study aimed to evaluate the national Teacher-Researcher Program. Methods: This evaluation research utilized the Provus Discrepancy Evaluation Model (DEM). It examined the program's actual performance against its intended standards across four of the model's five stages—design, installation, process, and product—through a comparative analysis of current versus desired conditions. The desired condition was constructed based on explicit criteria from the Iranian education system’s overarching policy documents, educational policies and strategies from leading countries, and a review of relevant articles and books. The current condition was determined using questionnaires and interviews with stakeholders, program implementers, and evaluators. Findings: The analysis across the four stages revealed a combination of consistencies and discrepancies between the program's current and desired states. Conclusion: Alignment between current and desired conditions was observed in criteria such as access to scholarly resources, certification and recognition, annual evaluation, managerial support, and the coverage of teachers within the program. Conversely, discrepancies were identified in the provision of appropriate research facilities, intra-organizational coordination, and the selection of relevant content. Recommendations derived from the study include revising the curriculum at Farhangian University, strengthening executive support programs for teacher-researchers, providing necessary educational resources, reforming classroom assessment content and processes, and monitoring managerial performance.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Teacher Researcher program
  • ' evaluation
  • Provus
  • action research
  • Teacher education university
  • Existing and Standard Situation

مراجع

ادیب منش، مرزبان، همتی، علی و نامداری، مهدی. (1401). آسیب شناسی وضعیت موجود برنامه معلم پژوهنده (پژوهش در عمل) و ارائه راهکارهایی جهت تقویت و گسترش آن در نظام آموزش و پرورش. پژوهش در برنامه ریزی درسی، 19(75)، 113-130. https://doi.org/10.30486/jsre.2023.1968327.2229
افتخاری، عفت، اسدپور، سارا، یاری دهنوی، مراد و افتخاری، حجت. (1404). واکاوی عوامل زمینه‌ساز، موانع عمل و پیامدهای حضور معلمان فکور از دیدگاه معلمان و مدیران. توسعه حرفه‌ای معلم، 10(1)، 89-123. https://doi.org/10.48310/tpd.2025.17289.1746
بهرامی، محمد حسین. (1404). بازاندیشی در ارزش بنیادین برنامه درسی تربیت معلم جمهوری اسلامی ایران: گامی برای معماری برنامه درسی نوین. پایان‌نامه دکتری برنامه‌ریزی درسی، مشهد، دانشگاه فردوسی مشهد. https://library.um.ac.ir/index.php/fa/sources-search/fum-library
جهانی فیروزآباد، علی النقی و جهانی فیروزآباد، حسن علی. (1401). بررسی رویکرد تربیت معلم شایسته بر اساس اسناد تحولی آموزش و پرورش. یازدهمین کنفرانس بین المللی پژوهش‌های مدیریت و علوم انسانی. تهران. https://sid.ir/paper/1041398/fa
حجازی، سیده مهلا، زنجانی زاده اعزازی، هما و استعلاجی، علیرضا. (1401). واکاوی چالش های نظام آموزش و پرورش ایران در حوزه انتقال دانش. مطالعات روانشناختی نوجوان و جوان، 3(2)، 327-341. https://doi.org/10.52547/jspnay.3.2.327
دهقان، عبدالمجید، مهرام، بهروز و کرمی، مرتضی. (1395). ارزشیابی برنامه درسی دانشگاه فرهنگیان از حیث تربیت معلم پژوهشگر (مورد: پردیس های شهید بهشتی و شهید هاشمی نژاد). دو فصلنامه مطالعات برنامه درسی آموزش عالی. 7(13)، 78-100. https://sid.ir/paper/219524/fa
دیناروند، ‌عبدالرحمن، و پرچمی ‌قهفرخی، ‌مهشید. (1398). تاثیر چینش مبلمان کلاسی بر تقویت کفایت اجتماعی دانش‌آموزان. معماری شناسی، 12(2)، 127-137.
ذاکری، مختار. (1402). شناسایی چالش‌ها و راهکارهای فرآیند شکل گیری هویت اجتماعی ‌فرهنگی دانشجویان دانشگاه فرهنگیان: موردمطالعه، استان هرمزگان. توسعه حرفه‌ای معلم، 8(3)، 105-128.‎ https://doi.org/1048310/tpd.2024.15442.1566
زارعی، مریم و نور موسوی، سیده طاهره. (1402). فعالیت‌های ارتباطی معنادار و اثربخشی آن‌ها بر تقویت اعتمادبه‌نفس دانش‌آموزان در تعاملات شفاهی. پژوهش در آموزش زبان و ادبیات فارسی، 4(1)، 78-55. https://doi.org/20.1001.1.27172228.1402.4.1.3.6
عرفانی، نصراله، و امینی مفرد، مرضیه. (1399). بررسی راهکارهای توسعه حرفه‌ای معلمان ابتدایی شهر لالجین. توسعه حرفه‌ای معلم، 5(1(پیاپی 15))، 41-57. https://sid.ir/paper/398387/fa
عسکری، مهدی، الهی‌منش، محمد حسن و پریزاد، رضا. (1398). مقایسه سیاست‏ گذاری آموزشی ایران و ژاپن در مقطع ابتدایی. مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی. 30(9)، 113-132. https://sid.ir/paper/230007/en
کرمی، سمانه، عنایتی، ترانه و نیازآذری، کیومرث. (1401). بررسی وضعیت موجود و مطلوب نقش نظام آموزش و پرورش در توسعه پایدار با رویکرد الگوی اسلامی - ایرانی پیشرفت. فصلنامه علمی پژوهش های یاددهی و یادگیری دانشگاه آزاد واحد بجنورد، 71 187-216. https://doi.org/10.30495/educ.2022.1941437.2747
کشت‌‌ورز‌کندازی، احسان، و شکوهی، ‌محمدجعفر. (1396). بررسی موانع اقدام پژوهی از دیدگاه معلمان پژوهنده دوره ابتدایی شهرستان مرودشت. توسعه حرفه‌ای معلم، 6(2)، 61-49. https://doi.org/20.1001.1.24765600.1396.2.4.4.5
گال، ام، بورگ، دبلیو. آر و گال، جی. پی. (2024). مقدمه‌ای بر پژوهش آموزشی. چاپ پانزدهم. ترجمه نصر و همکاران. تهران. سمت.
محمد آقایی، مهدی. (1395). معلم فکور و اقدام پژوهی: پیوند عمل آموزشی با نظریه زنده. نظریه و عمل در تربیت معلمان، 2(4)، 99-112. https://doi.org/20.1001.1.26457156.1395.2.4.5.2
معدن دار آرانی، عباس، نوید، مهدی و رعنایی، مجید. (1398). بررسی جایگاه نظام آموزش وپرورش رسمی ایران در بین کشورهای همسایه با توجه به نشانگرهای آموزشی. فصلنامه ایرانی آموزش و پرورش تطبیقی، 1(3)، 1-35. https://doi.org/10.22034/IJCE.2019.194969.1031
ولدی آلاشتی، هوشنگ، خطیر پاشا، کیومرث و تقوایی یزدی، مریم. (1400). شناسایی نقش دانشگاه فرهنگیان در تربیت معلم فکور با رویکرد دانش پژوهی به منظور ارائه مدل. توسعه آموزش جندی شاپور اهواز، 12، 361-374. https://doi.org/10.22118/edc.2021.310705.1906
 
Adibmanesh, M.; Hemmati, A., & Namdari, M. (2022). Pathology of the current status of the teacher researcher program (research in practice) and providing solutions to strengthen and expand it in the education system. Journal of Research in Curriculum Planning, 75, 113-130. https://doi.org/10.30486/jsre.2023.1968327.2229 [In Persian]
Askari, M., Elahimanesh, M.H., & Parizad, R. (2019). Comparing educational policymaking in Iran and Japan at the primary level. Journal of Strategic Studies in Public Policy, 30, 113-132. https://sid.ir/paper/230007/en [In Persian]
Bahrami, M.H. (2025). Rethinking the Fundamental Value of the Teacher Education Curriculum of the Islamic Republic of Iran: A Step for the Architecture of a New Curriculum. Thesis for the PhD in Curriculum development, Mashhad, Ferdowsi university of Mashhad. https://library.um.ac.ir/index.php/fa/sources-search/fum-library
Bergmark, U. (2020). Teachers’ professional learning when building a research-based education: context-specific, collaborative and teacher-driven professional development. Professional Development in Education, 49(2), 210–224. https://doi.org/10.1080/19415257.2020.1827011.
Bulkani, B., Andi, S. M., & Wahidah, W. (2022). The discrepancy evaluation model in the implementation of online learning (on the basis of parents’perceptions). Образование и наука, 24(2), 116-137. https://doi.org/10.17853/1994-5639-2022-2-116-137.
Curtis, A. (2020). Action research at the interface: Personal-professional reflections on the first 20 years. International Journal of TESOL Studies, 2(4), 14-23. https://doi.org/10.46451/ijts.2020.12.03
Dehghan, A. M., Mahram, B., & Karami, M. (2016). Evaluation of Farhangian University Curriculum in terms of training research teachers (Case: Shahid Beheshti and Shahid Hasheminejad Campuses). Journal of Higher Education Curriculum Studies, 13, 78-100. https://doi.org/20.1001.1.25382241.1395.7.13.4.9 [In Persian]
Dinarvand, A., Parchami Ghahfarkhi, M. (2019). The effect of classroom furniture arrangement on enhancing students' social competence. Special Journal of Architecture, 12, 127-137. [In Persian]
Eftekhari. E., Asadpor. S., Yari dehnavi. M., Eftekhari. H. (2025). Analyzing the Underlying Factors, Barriers to Action, and the Consequences of Having Thoughtful Teachers from the Perspectives of Teachers and Administrators in Neiriz City. The Journal of Theory and Practice in Teachers Education, 10(1), 89-123. https://doi.org/10.48310/tpd.2025.17289.1746 [In Persian
Erfani, N. & Amini Mofrad, M. (2020). Examination of Solutions for Professional Development of Elementary School Teachers in Lalegin. The Journal of Teacher Professional Development, 5(1), 41-57. https://doi.org/20.1001.1.24765600.1399.5.1.3.9 [In Persian]
Gall,M., Borg, W. R., & Gall, J. P. (2024). Educational Research: an Introduction.15th Ed. Translated by Nasr and et al., Tehran: Samt. [In Persian]
Góral, A., Jałocha, B., Mazurkiewicz, G., & Zawadzki, M. (2021). Action research: a handbook for students.‏ Instytut Spraw Publicznych UJ. Kraków 2021.
Hejazi, S. M., Zanjani Zadeh Azazi, H., & Estelaji, A. (2022). Analyzing the challenges of the Iranian education system in the field of knowledge transfer. Journal of Psychological Studies of Adolescents and Youth. 2, 327-341. [In Persian]
Jahani Firouzabad, A. A., & Jahani Firouzabad, H. A. (2022). Studying the approach to training competent teachers based on educational development documents. 11th International Conference on Management and Humanities Research. Tehran. [In Persian]
Karami, S., Enayati, T., & Niaz Azari, K. (2022). Investigating the current and desired status of the role of the education system in sustainable development with the approach of the Islamic-Iranian model of progress. Journal of Teaching and Learning Research, Bojnourd Azad University, 71, 187-216. https://doi.org/10.30495/educ.2022.1941437.2747 [In Persian]
Keshtvarzkandazi, E., & Shokoohi, M.J. (2017). Investigating obstacles to action research from the perspective of elementary school teacher researchers in Marvdasht city. Teacher Professional Development, 4, 49-61. https://doi.org/20.1001.1.24765600.1396.2.4.4.5 [In Persian]
Madandar Arani, A., Navid, M., & Ranaei, M. (2019). A comparative study on the position of formal education system of islamic republic of iran among its neighboring countries. Iranian Journal of Comparative Education. 1(3), 1-35. https://doi.org/10.22034/IJCE.2019.194969.1031 [In Persian]
Mohammad Aghaei, M. (2016). Teacher Thinking and Action Research: Linking Educational Practice with Living Theory. Journal of Theory and Practice in Teacher Education (New Strategies in Teacher Education), 2(4), 112-99. https://doi.org/20.1001.1.26457156.1395.2.4.5.2 [In Persian]
Muhibbuddin, M.,Yustina, N.,& Safarida, S. (2020). Implementation of project based learning (PjBL) model in growth and development learning to increase the students'science literacy and critical thinking skills. Ijaedu-international E-Journal of advances in education,6(16), 66-72.  https://doi.org/10.18768/ijaedu.616008
Niemi, H., & Lavonen, J. (2020). Teacher education in Finland: Persistent efforts for high-quality teachers. Teaching the world's teachers178-153.
Reimers, F. M. (2020). Audacious education purposes: How governments transform the goals of education systems (p. 250). Springer Nature. Cham, 2020. https://doi.org/10.1007/978-3-030-41882-3
Said, M., Madhakomala, R., & Idris, F. (2019). Discrepancy evaluation model for human resources health placement evaluation at the Puskesmas. J. Environ. Treat. Tech, 7(4), 588-594.‏
Shaturaev, J. (2021). Indigent condition in education and low academic outcomes in public education system of Indonesia and Uzbekistan. Архив научных исследований, 1(1).
Simmons, M., McDermott, M., Eaton, S. E., Brown, B., & Jacobsen, M. (2021). Reflection as pedagogy in action research. Educational Action Research, 29(2), 245-258. https://doi.org/10.1080/09650792.2021.1886960.
Valdi Alashti, H., Khatir Pasha, K., & Taghvaei Yazdi, M. (2021). Identifying the role of Farhangian University in training thoughtful teachers with a scholarship approach in order to present a model. Ahvaz Jundishapour Education Development Journal, 12, 361-374. https://doi.org/10.22118/edc.2021.310705.1906 [In Persian]
Yakavets, N., Winter, L., Malone, K., Zhontayeva, Z., & Khamidulina, Z. (2023). Educational reform and teachers’ agency in reconstructing pedagogical practices in Kazakhstan. Journal of Educational Change, 24(4), 727-757.‏ https://doi.org/10.1007/s10833-022-09463-5
Zakeri. M. (2023). Identification of Challenges and Solutions in the Process of Social-Cultural Identity Formation of Farhangian University Students: The Case Study of Hormozgan Province. The Journal of Theory and Practice in Teachers Education, 8(3), 105-128 [In Persian]
Zarei, M., & NourMousavi, S. T. (2023). Meaningful communication activities and their effectiveness in strengthening students' self-confidence in oral interactions. Research in Persian Language and Literature Teaching. 4(1), 78-55. https://doi.org/20.1001.1.27172228.1402.4.1.3.6 [In Persian]

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار